Exposed

Als je tegenwoordig aan tieners vraagt als zij al eens de Melkweg gezien hebben dan krijg je vaak ontkennende of ‘ooit op vakantie’ antwoorden.  Nochtans was dit in Vlaanderen enkele tientallen jaren geleden een evidentie. De voordeur opendoen volstond om de Melkweg in al zijn  glorie te kunnen aanschouwen. Tegenwoordig moet je zelfs naar de Ardennen of Noord-Frankrijk om een glimp op te vangen van onze buursterren. De boosdoener ? De zeer overvloedige verlichting die tegenwoordig zelfs de kleinste boerenwegels verlicht. Er zijn eigenlijk twee problemen. Door de jaren heen is de Vlaming gewend geraakt aan overvloedige verlichting, wat er nu toe leidt dat onder het mom van de veiligheid nagenoeg alle openbare wegen worden verlicht.

Als we even naar onze buurlanden kijken dan zien we nochtans dat het met veel minder ook kan en evenzeer veilig. Er wordt niet allen minder verlicht op hoofdwegen, maar vele landwegen zijn ook onverlicht.  Er is zelfs een communutair verschil te merken. Er al op gelet dat Wallonië veel minder sterk verlicht is dan Vlaanderen ? Het is een kwestie van ingesteldheid. Bijkomend probleem is dat Vlaanderen vol staat van inefficiënte verlichtingsarmaturen die er vaal al heel wat dienstjaren op zitten hebben. Een efficiënt armatuur stuurt al zijn licht naar waar het moet zijn, dat lijkt de evidentie zelfde. In de praktijk gaat het er vaak helemaal anders aan toe. Afhankelijk van welk armatuur wordt een groot deel licht gewoon de atmosfeer ingestuurd. Dit zorgt voor de oranje hemel en de lokale lichtkoepels die weleens boven voetbalvelden te zien zijn. In een maatschappij die volop een groene economie promoot is dit wel een zeer markante tegenstelling.
Dat verlichting onder bepaalde voorwaarden bijdraagt tot veiligheid staat niet ter discussie. Maar er wordt veel te weinig aandacht besteed aan de negatieve gevolgen van al dat kunstlicht en die zijn niet min. Er zijn niet alleen de directe gevolgen zoals verlies van de sterrenhemel of de aantasting van de habitatkwaliteit voor dieren. Er zijn ook moeilijk meetbare indirecte gevolgen. Het feit dat de sterrenhemel niet meer te zien kan leiden tot een vermindering in interesse in wetenschap bij jongeren. Die jongeren kiezen dan ook vaker een niet-wetenschappelijke richting  in het hoger onderwijs, wat dan weer een direct probleem vormt voor onze economische kennis-maatschapij.
Dringend tijd dus dat de Vlaamse overheid op de eigen borst klopt en dit probleem stelselmatig aanpakt en geleidelijk oplost. Moet er dan geen licht zijn? Helemaal niet. Een doordacht gebruik van verlichting met de toepassing van goede aramaturen zou al een enorme verbetering zijn, zonder dat er aan comfort moet worden ingeboet. De technologie en knowhow zijn aanwezig, wat alles uiteindelijk reduceert tot een kwestie van goed bestuur.